Sayt yaratmoqchimisiz yoki biznesingizni internetga olib chiqmoqchimisiz? Birinchi qadam - domen olish. Bu maqolada domen nima, domen turlari qanday, domen narxlari qancha va .uz domen sotib olish qanday amalga oshirilishini tushuntiramiz.
Domen nima?
Domen bu nima degan savolga oddiy javob: domen - saytingizning internet manzili. Masalan, google.com, olx.uz, gizz.uz - bular domenlar. Foydalanuvchilar brauzerga aynan shu manzilni yozib saytingizga kiradi.
Domen haqida ma'lumot: texnik jihatdan domen - IP manzilning (masalan, 185.217.131.95) odam o'qiy oladigan ko'rinishi. Internet domen tizimi (DNS - Domain Name System) bu ikki narsani bir-biriga bog'laydi. Siz gizz.uz yozsangiz, DNS uni avtomatik server manziliga aylantiradi.
Domen va hosting nima?
Ko'pchilik domen va hosting nima degan savolni birga beradi. Farqi oddiy:
- Domen - saytingizning manzili (masalan,
biznesingiz.uz) - Hosting - saytingiz fayllari saqlanadigan server
Uy bilan solishtirsak: hosting - uy, domen - uyning manzili. Ikkalasi ham kerak, lekin alohida xizmatlar.
Domen turlari
Domen turlari ikki asosiy guruhga bo'linadi:
Milliy domenlar (ccTLD)
- .uz - O'zbekiston rasmi domeni. O'zbek biznes va tashkilotlari uchun
- .ru - Rossiya, .uk - Britaniya, .de - Germaniya
Xalqaro domenlar (gTLD)
- .com - eng mashhur, tijorat saytlari uchun
- .org - notijorat tashkilotlar uchun
- .net - texnologiya va tarmoq saytlari uchun
- .info - ma'lumot portallari uchun
Domen kengaytmasi qanday tanlash kerak?
Domen kengaytmasi tanlashda quyidagi qoidaga amal qiling:
- O'zbek auditoriyasi uchun -
.uz - Xalqaro auditoriya uchun -
.com - Bloger yoki shaxsiy sayt -
.comyoki.uz
Domen nomi qanday bo'lishi kerak?
Yaxshi domen nomi uchun qoidalar:
- Qisqa - 3-9 belgidan iborat
- Esda qolarli - oddiy va talaffuzi oson
- Kalit so'z - biznesingiz yo'nalishini aks ettirsa yaxshi (masalan,
gizz.uz) - Faqat lotin harflari - raqamlar va defis mumkin, lekin boshida va oxirida emas
Domen tekshirish
Domen tekshirish - domen band yoki bo'sh ekanini bilish. Bu jarayonni domenni tekshirish deb ham atashadi. Tekshirish uchun:
- UZ domenlar uchun: cctld.uz - O'zbekiston milliy registri
- Xalqaro domenlar uchun: namecheap.com, godaddy.com, reg.ru
.uz domen tekshirish juda oddiy: ccTLD.uz ga kiring, qidiruv maydoniga domen nomini yozing va tekshiring.
Domen narxlari
Domen narxlari kengaytmaga va registratorga qarab farq qiladi:
| Kengaytma | Yillik narx (taxminiy) | Eslatma |
|---|---|---|
| .uz | 27 000 - 50 000 so'm | O'zbek registratorlar orqali |
| .com | $10 - $15 / yil | Namecheap, GoDaddy orqali |
| .net | $12 - $18 / yil | Xalqaro registratorlar |
| .org | $10 - $15 / yil | Notijorat tashkilotlar uchun |
Diqqat: domen har yili yangilanishi kerak. Yangilamagan domenni boshqa birov sotib olishi mumkin.
Uz domen sotib olish va domen sotib olish
Domen sotib olish uchun ikki yo'l bor:
1. Yangi domen olish
Domen olish jarayoni oddiy:
- Registrator saytiga kiring (masalan, nrci.uz yoki istalgan hosting kompaniya)
- Domen nomini tekshiring - band yoki yo'qligini aniqlang
- To'lov qiling - kartа yoki to'lov tizimlari orqali
- DNS sozlang - domeni serveringizga ulang
UZ domen sotib olish uchun qo'shimcha talab: O'zbekiston fuqarosi yoki yuridik shaxs bo'lish.
2. Band domenni sotib olish
Agar kerakli domen band bo'lsa, uni egasidan sotib olish mumkin. Bu qimmatroq - narx $100 dan millionlab dollargacha bo'lishi mumkin. Premium domenlar alohida bozor hisoblanadi.
Domen haqida tushuncha - SEO uchun nima muhim?
Domen haqida tushuncha to'liq bo'lishi uchun SEO bilan aloqasini ham bilish kerak:
- .uz domeni Google'da O'zbekiston uchun geolokatsion signal beradi - mahalliy qidiruvda afzallik
- Domen yoshi muhim - eski domenlar Google nazarida ishonchli
- Domen nomidagi kalit so'z - kichik SEO foyda beradi (masalan,
toshkent-stomatolog.uz) - HTTPS - SSL sertifikati bo'lgan domen Google tomonidan yuqori baholanadi
Xulosa
Domen - bu saytingizning internet manzili. To'g'ri domen nomi tanlash, o'z vaqtida domen tekshirish va yangilash - onlayn biznesning asosi. O'zbekistonda .uz domen mahalliy auditoriya uchun eng yaxshi tanlov, xalqaro miqyos uchun esa .com afzalroq.
Domen olgandan keyin keyingi qadam - hosting va sayt yaratish. Bu haqda keyingi maqolalarda batafsil yozamiz.