2025-yil 5-dekabrda Vashingtondagi Kennedi markazida FIFA 2026 yilgi Jahon chempionati guruhlarini qur'a tashlash tantanali marosimi bo'lib o'tdi. Qur'a paytida kutilmagan bir lahza millionlab futbol muxlislarini hayratga solib qo'ydi: O'zbekiston terma jamoasi I guruh uchun chiqarildi, ammo darhol K guruhiga o'tkazildi. Ko'pchilik bu qarorni xato yoki manipulyatsiya deb o'yladi. Aslida esa bu FIFA'ning guruhlash usuli qoidalariga muvofiq qilingan to'liq qonuniy va majburiy o'tkazish edi.
Qur'a qanday ishlaydi: guruhlash usuli va asosiy qoidalar
JCh‑2026 da 48 ta terma jamoa 12 ta guruhga bo'linadi - har birida 4 ta jamoa. Jamoalar FIFA reytingiga ko'ra 4 ta "korzinka"ga (pot) taqsimlanadi va har guruhga har korzinkadan bittadan jamoa tortiladi. Shu bilan birga FIFA guruhlash formulasida quyidagi cheklovlar qo'llaniladi:
- Bir guruhda bir konfederatsiyadan faqat bitta jamoa bo'lishi mumkin.
- UEFA (Yevropa) bundan mustasno - bir guruhda maksimal ikkita yevropalik bo'lishi ruxsat etiladi.
- Playoff (pleoff) o'yinlarida qatnashuvchi jamoalar uchun maxsus formula qo'llaniladi: ular mos bo'lgan guruhgagina joylashtiriladi.
Aynan shu uchinchi qoida O'zbekistonning I guruhdan K guruhiga o'tkazilishiga sabab bo'ldi.
Muammo nima edi: repechaj jamoasining manzili
JCh‑2026 qur'asi o'tkazilayotgan paytda Interkontinental Playoff 2 (Iroq, Boliviya va Surinam o'rtasidagi bahsning g'olibi) hali aniqlanmagan edi. Lekin FIFA ushbu playoff g'olibini oldindan faqat bitta maxsus formula bilan guruhga joylashtirishni belgilab qo'ygan edi:
2 ta yevropalik + 1 ta afrikalik + playoff g'olibi.
Bu nima uchun? Iroq (AFC), Boliviya (CONMEBOL) va Surinam (CONCACAF) - uchta turli konfederatsiyadan keladi. Qaysi jamoa g'olib chiqmasin, agar u faqat bitta yevropalik va bitta afrikalik bor guruhga tushsa, hech kim bilan konfederatsiya to'qnashmaydi. Shuning uchun bu guruhda albatta ikkita yevropalik va bitta afrikalik bo'lishi shart edi.
O'zbekiston K guruhida: ketma-ket voqealar zanjiri
O'zbekiston qur'a taxtasiga chiqarilgan paytda uchta guruh hali to'liq emas edi:
- I guruh: Frantsiya (UEFA) va Senegal (CAF) - bittasi bo'sh.
- K guruh: Portugaliya (UEFA) va Kolumbiya (CONMEBOL) - bittasi bo'sh.
- L guruh: Angliya (UEFA) va Xorvatiya (UEFA) - bittasi bo'sh.
Qoidaga ko'ra, Interkontinental Playoff 2 g'olibi albatta I guruhga tushishi kerak edi - chunki u yerda Frantsiya (UEFA) va Senegal (CAF) bor, va uchinchi o'rin uchun Norvegiya (UEFA) rejalashtirilgan edi. Bu formula: 2 yevropalik + 1 afrikalik - playoff g'olibi uchun yagona to'g'ri variant.
Agar O'zbekiston I guruhga joylashtirilsa, Norvegiyaga joy qolmay qolardi - va playoff g'olibiga mos guruh umuman bo'lmasdi. Bu qur'ani "blokirovka" holatiga olib kelgan bo'lardi. Shuning uchun FIFA kompyuteri O'zbekistonni avtomatik ravishda keyingi bo'sh guruhga - K guruhiga o'tkazdi. Norvegiya esa I guruhga tushdi.
Jarayonning yakuniy natijasi
- O'zbekiston → K guruh (Portugaliya, Kolumbiya, KR Kongo)
- Norvegiya → I guruh (Frantsiya, Senegal, Iroq/Boliviya/Surinam g'olibi)
- Panama → L guruh (Angliya, Xorvatiya, Gana)
K guruhlari orasida eng qiyin? O'zbekiston uchun nima kutmoqda
O'zbekiston birinchi marta Jahon chempionatiga chiqayotgan jamoa sifatida K guruhida juda kuchli raqiblar bilan yuzlashadi. K guruhda quyidagi jamoalar mavjud:
- Portugaliya - FIFA reytingida 6-o'rin, Ronaldo va Bernardo Silva bilan.
- Kolumbiya - FIFA reytingida 13-o'rin, yevropalik liglarda o'ynayotgan yulduzlar to'plami.
- KR Kongo - Interkontinental Playoff 1 g'olibi, JCh da ikkinchi qatnashuv.
- O'zbekiston - 50-o'rin, tarixiy birinchi qatnasuv.
Shunga qaramasdan, O'zbekiston terma jamoasi g'alaba uchun kurashadi. Angliya, Turkiya va BAA ligalarida tajriba orttirgan o'yinchilar tarkibi - jamoaga mudofaa va tezlik jihatidan puxta poydevor bergan.
Xulosa: xato yoki qoida?
O'zbekistonning K guruhiga o'tkazilishi na xato edi, na manipulyatsiya. Bu FIFA'ning guruhlash usuli va guruhlash formulasi asosida aniq belgilangan, oldindan mo'ljallangan texnik harakat edi. Playoff g'olibiga to'g'ri guruh saqlash uchun zanjir bo'ylab o'tkazish muqarrar edi.
Shunday qilib, O'zbekiston 2026 yil iyun oyida Jahon chempionati guruhlarining eng qiziqarli guruhi - K guruhida tarix sahifalariga kiradi. Birinchi JCh, kuchli raqiblar va butun dunyo e'tibori - bu O'zbekiston futboli uchun yangi davr boshlanishi.